Inzichtelijk maken van zorgkwaliteit wordt belangrijker dan ooit

Het nieuwe voorstel van de minister Hermans schaft de vergoeding van niet-gecontracteerde zorg af. Daardoor wordt het essentieel dat zorgaanbieders kunnen verantwoorden wat hun zorg oplevert voor de cliënt. Niet één keer per jaar voor de vorm, maar als onderbouwing die je op ieder moment kunt gebruiken.

Verzekeraars, toezichthouders en cliënten willen weten: levert deze organisatie goede zorg, en hoe weet je dat? Wie dat inzichtelijk kan maken, staat sterker in gesprekken over contracten, samenwerking en verbeterplannen.

In dit artikel leggen we uit wat er in de sector verschuift en wat je alvast kunt regelen om je kwaliteitsinformatie op orde te brengen.

Wat er precies verandert

In de huidige situatie kunnen patiënten kiezen voor een zorgaanbieder die geen contract heeft met hun verzekeraar. Ze krijgen de zorg dan nog (deels) vergoed via artikel 13 van de Zorgverzekeringswet. Hermans wil dat artikel feitelijk buiten werking stellen, maar dat vereist een wetswijziging. Het wetspakket met deze wijziging gaat naar verwachting in het vierde kwartaal van 2027 naar de Tweede Kamer.

De redenering is dat sommige aanbieders het systeem uitbuiten. Ze richten zich op patiënten met een lichte zorgvraag, doen niet mee aan regionale samenwerking en vermijden avond-, nacht- en weekenddiensten. Doordat ze toch vergoed worden, hoeven ze weinig concessies te doen aan verzekeraars. Aan die vrijheid komt een einde.

Zorgverzekeraars krijgen meer invloed

Artikel 13 van de Zorgverzekeringswet gaat over vergoeding als een patiënt naar een zorgaanbieder gaat die geen contract heeft met de verzekeraar. In de praktijk is het één van de redenen dat niet-gecontracteerde zorg toch kan blijven bestaan: er is vaak nog (gedeeltelijke) vergoeding, waardoor de drempel lager is voor cliënten om voor een niet-gecontracteerde aanbieder te kiezen.

Dat schuurt al jaren. Verzekeraars willen steviger kunnen sturen op kwaliteit, doelmatigheid en samenwerking in de regio. Zorgaanbieders willen ruimte om eigen keuzes te maken en niet volledig afhankelijk te zijn van contractvoorwaarden.

Als vergoeding voor niet‑gecontracteerde zorg verder verdwijnt of sterk wordt beperkt, wordt een contract met een verzekeraar veel bepalender voor of cliënten überhaupt vergoede zorg bij je kunnen afnemen. Dan verschuift de machtsbalans in onderhandelingen automatisch: verzekeraars kunnen strenger selecteren met wie ze contracteren en welke eisen ze stellen.

Het voornemen is bovendien dat verzekeraars straks toegang krijgen tot declaratiegegevens van alle aanbieders én geautomatiseerd inzicht in wachtlijsten. Ze kunnen dus nauwkeuriger beoordelen wat een aanbieder werkelijk levert, voordat ze een contract tekenen.

Wat dit betekent voor jouw organisatie

Als contractering bepaalt of je zorg vergoed wordt, wordt het contract een strategisch instrument. Een verzekeraar die een contract aanbiedt, wil weten wat hij inkoopt.

Dat betekent in de praktijk dat je als zorgaanbieder steeds meer gevraagd zal worden om te laten zien wat je levert. Je moet kunnen laten zien wat je levert: in behandelcijfers, doorlooptijden én in wat cliënten zelf zeggen over hun ervaring. Ervaringen van cliënten zijn voor verzekeraars een manier om te toetsen of de zorg die op papier wordt beloofd ook in de praktijk klopt.

Organisaties die dat al structureel bijhouden, kunnen bij contractonderhandelingen concreet maken wat hun zorg onderscheidt. Wie dat niet heeft, is afhankelijk van wat de verzekeraar zelf aan gegevens opvraagt.

Vier dingen die je kunt oppakken

1. Maak meten onderdeel van je routine (ook als je denkt dat het “al geregeld is”). In de praktijk zien we dat veel organisaties wel ergens meten, maar niet consequent, niet bij alle cliëntgroepen, of niet op een manier die je makkelijk kunt uitleggen aan een inkoper, toezichthouder of bestuurder. Dan zijn er losse vragenlijsten, een jaarlijkse check of een rapport in een map, maar geen doorlopende lijn met resultaten waar je op kunt sturen. Door cliëntervaringsonderzoek structureel in te richten, bouw je aan een dossier dat je kunt gebruiken op het moment dat er vragen komen: niet alleen wát je doet, maar ook wat het oplevert en wat je ermee verbetert.
2. Controleer of je meting representatief genoeg is. Verzekeraars gebruiken cliëntervaringsdata steeds vaker als inkoopinformatie, ook via openbare platforms als Zorginzicht. Maar een meting met een lage respons overtuigt niemand. Wie reageert er op jouw vragenlijst, en wie niet? Als de 20% die wel reageert een vertekend beeld geeft van je cliëntpopulatie, is je data kwetsbaar op het moment dat je die moet onderbouwen.
3. Vergelijk je scores met de sector. Verzekeraars kijken, naast jouw cijfers in isolatie, naar hoe dit afsteekt tegen andere aanbieders. Zo gebruikt VGZ benchmarkdata bij tariefafspraken, en Menzis werkt met een benchmarkscore om de doelmatigheid van geleverde zorg te monitoren. Organisaties die hun eigen resultaten niet actief vergelijken met sectorgemiddelden, weten niet hoe ze ervoor staan tot het al te laat is voor bijsturing.
4. Maak zichtbaar wat je met de uitkomsten doet. Meet je al structureel, zorg dan dat je kunt laten zien wat je met de resultaten doet. Welke signalen je oppakt, welke acties je inzet en wat je terugziet in een volgende meting. Meet je nog niet (of nog niet consequent), begin dan klein: kies één thema, leg vast wat cliënten teruggeven en wat je daarop aanpast. Zo bouw je stap voor stap aan een verbeterlijn die je later ook richting verzekeraars kunt onderbouwen.

Het gaat sneller dan je denkt

De formele wetswijziging komt pas in 2027. Maar verzekeraars wachten daar niet op. Ze scherpen hun contracteisen nu al aan, vragen om meer transparantie en selecteren steeds gerichter welke aanbieders ze inkopen. De markt beweegt al, de wet loopt achter.

Organisaties die nu hun kwaliteitsdata op orde brengen, bouwen aan een positie die over twee jaar een stuk meer waard is, en ze doen dat terwijl ze nog zelf de regie hebben over de aanpak.

Als je dit in 30 dagen goed wilt neerzetten

Je hoeft niet te wachten tot de wet er is om je basis op orde te brengen. Dit kun je in een maand al regelen, zonder grote projecten op te tuigen.

• Begin met één vraag: kun je in vijf minuten uitleggen hoe je organisatie kwaliteit volgt en verbetert, mét bewijs? Als dat nu vooral in losse documenten zit, maak dan een compacte “kwaliteitskaart” van één pagina: welke cliëntgroepen bedienen we, welke indicatoren volgen we, hoe meten we cliëntervaringen, en wat hebben we het afgelopen jaar aantoonbaar verbeterd.
• Kijk daarna kritisch naar je cliëntervaringsmeting. Niet alleen naar het gemiddelde cijfer, maar naar de basis: wie reageert er wel en niet, welke teams of locaties blijven achter in respons, en hoe stabiel zijn je resultaten over tijd. Een verzekeraar prikt snel door een mooie score heen als de onderbouwing wankel is.
• Tot slot: leg je verbetercyclus concreet vast. Kies één of twee terugkerende thema’s uit je feedback, koppel ze aan een actie, en beschrijf wat je terugziet in de meting erna. Als je dit strak opschrijft, heb je iets dat je in contractgesprekken meteen kunt gebruiken.

Meten en onderbouwen met Ervaringwijzer

ls je dit serieus wilt aanpakken, hoeft het geen mega-project te worden. Met Ervaringwijzer kun je cliëntervaringsonderzoeken zo inrichten dat ze je niet alleen “een meting” opleveren, maar een verhaal dat je kunt onderbouwen richting verzekeraars, toezichthouders en je eigen bestuur.

Je zet een onderzoek op met een vragenlijst die past bij je doelgroep, kiest een verstuurstrategie die haalbaar is in de praktijk (digitaal, post of een combinatie) en je volgt de respons en resultaten live in een overzichtelijk dashboard. Zo zie je snel waar je moet bijsturen en waar signalen ontstaan.

Daarna begint het belangrijkste stuk: je maakt inzichtelijk wat je met de uitkomsten doet. Welke verbeterpunten pak je op, wat verander je in de uitvoering, en wat zie je terug in een volgende meting?

Als je wilt, helpen we je dit binnen 30 dagen strak neer te zetten: van opzet en communicatie tot een eerste verbeterlijn die je kunt herhalen.

{{cta}}