Impact aantonen bij de subsidieverantwoording: wat werkt?

"Hoe meet u de impact van uw dienstverlening voor de deelnemers?" Die vraag staat inmiddels standaard in aanvraag- en verantwoordingsformulieren voor welzijnssubsidies, naast de gebruikelijke vragen over doelgroep en locatie. Gemeenten toetsen steeds vaker op maatschappelijke impact in plaats van alleen op de activiteiten die zijn uitgevoerd. Voor een welzijnsorganisatie die precies kan vertellen hoeveel deelnemers een cursus hebben gevolgd, maar weinig hard bewijs heeft over wat dat voor die deelnemers heeft veranderd, is dat een lastige vraag om in oktober nog goed te beantwoorden.

Wat we bedoelen met output, effect en impact

Bij subsidieverantwoording gebruiken gemeenten het woord impact vaak breed, terwijl organisaties in de praktijk meestal vooral effecten (outcomes) aantonen. De twee woorden lijken op elkaar, dus leggen we graag het verschil uit.

Output is wat je hebt gedaan. Dit kun je als organisatie meestal makkelijk aantonen, bijvoorbeeld met een deelnemerslijst of een logboek van welke cursussen zijn gegeven.

Effect, of outcome, gaat over wat er bij de deelnemer zelf is veranderd. Bijvoorbeeld minder eenzaamheid, meer zelfredzaamheid of een stap dichter bij werk. Dit is met een deelnamelijst niet meteen aan te tonen en vereist een meting die aan de deelnemer zelf vraagt wat er is veranderd. Meestal kun je effect met één meting indicatief aantonen, door een extra vraag in de vragenlijst aan de deelnemers op te nemen.

Impact gaat over wat alle effecten samen zeggen over de waarde van je werk voor deelnemers, de wijk of de gemeente. Dat is moeilijker direct aan te tonen, want het is breder dan wat jouw dienst heeft veranderd voor een specifieke deelnemer. Bijvoorbeeld: de activiteit draagt bij aan meer zelfredzaamheid, minder sociaal isolement of betere deelname aan de samenleving. Om dit aan te tonen, moet er vaak over meerdere jaren, activiteiten of doelgroepen worden gekeken.

Gemeenten vragen vaak dat organisaties impact aantonen, terwijl zij eigenlijk effect bedoelen. Het is goed om hier rekening mee te houden, enerzijds om specifiek te blijven in je meting, en anderzijds om in de verantwoording niet te claimen dat je de hele maatschappelijke invloed kunt bewijzen.

Wat we bij klanten zien werken

Organisaties waarbij dit wel goed loopt, meten niet één keer per jaar in het algemeen, maar koppelen een korte doorlopende meting aan het moment dat een specifieke activiteit of traject wordt afgesloten. Een deelnemer die een groep afsluit, krijgt op dat moment een paar gerichte vragen over wat er is veranderd, in plaats van dat er in november een algemene tevredenheidsvraag naar alle deelnemers van het hele jaar tegelijk gaat.

Het voordeel van een korte, doorlopende meting ten opzichte van een eenmalige meting over alle deelnemers is timing: je meet het effect op het moment dat de ervaring bij de deelnemer nog vers in het geheugen zit. In de praktijk kan je een effectmeting combineren met een tevredenheidsmeting binnen één vragenlijst. Combineer hiervoor schaal- en cijfervragen met open vragen die ruimte voor nuance bieden.

Dat levert twee dingen op die in een subsidieverantwoording allebei zwaar wegen.

• Cijfers die per activiteit of wijk uit te splitsen zijn, in plaats van een organisatiebreed gemiddelde;
• Concrete citaten uit open antwoorden die een dashboard met scores tot leven brengen in het gesprek met de gemeente.

We zien dat een dashboard met beide onderdelen naast elkaar, cijfers en een paar sterke citaten, in de verantwoording overtuigender werkt dan een rapport met alleen totaalscores.

Waarom je hier niet mee moet wachten tot de verantwoording

De subsidieverantwoording ligt vaak pas in het voorjaar van het volgende jaar, maar de metingen die daarvoor nodig zijn, moeten dan al het hele jaar hebben gelopen. Wie nu al begint met het inrichten van metingen per activiteit, heeft voor de volgende verantwoordingsronde al maanden aan outcome-data staan, in plaats van een schatting die achteraf moet worden onderbouwd.

Hoe je van tevredenheid naar écht impact meten gaat, staat uitgebreider in ons artikel over impact meten met Ervaringwijzer.

{{cta}}